ครัวเรือนฐานราก พ.ศ. 2568

56 จากการติดตามการเปลี่ยนแปลงของครัวเรือนฐานรากในระยะเวลา 10 ปีที่ ผ่านมา (พ.ศ. 2558 – 2568) พบว่า สถานการณ์ทางเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน ฐานรากมีพัฒนาการที่ดีขึ้นในหลายด้าน โดยรายได้ของครัวเรือนมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น อย่างต่อเนื่อง การเข้าถึงสวัสดิการภาครัฐเพิ่มขึ้น และสัดส่วนครัวเรือนที่มีหนี้นอกระบบ ลดลงเมื่อเทียบกับช่วงเริ่มต้นของการศึกษา สะท้อนถึงบทบาทของมาตรการภาครัฐและ การปรับตัวของครัวเรือนในการรับมือกับความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคม อย่างไรก็ตาม แม้รายได้จะเพิ่มขึ้น แต่ครัวเรือนฐานรากยังคงเป็นกลุ่มที่มี ความเปราะบางทางเศรษฐกิจมากที่สุดเมื่อเปรียบเทียบกับครัวเรือนกลุ่มอื่น โดยเป็น กลุ่ มเดียวที่มีค่ าใช้ จ่ ายเฉลี่ยใกล้ เคียงหรือสูงกว่ ารายได้ เฉลี่ยมาอย่ างต่ อเนื่อง ตลอดช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ส่งผลให้มีข้อจำ ากัดในการออม การสะสมทุน และการรองรับ ความเสี่ยงจากเหตุการณ์ ไม่ คาดคิด นอกจากนี้โครงสร้ างรายได้ ยังคงพึ่งพา การช่วยเหลือจากภาครัฐและบุคคลภายนอกในสัดส่วนค่อนข้างสูง ขณะที่ค่าใช้จ่าย ส่วนใหญ่ยังเป็นค่าใช้จ่ายที่จำ าเป็นต่อการดำ ารงชีวิต โดยเฉพาะค่าอาหารและเครื่องดื่ม ในด้านโครงสร้างทางสังคม ครัวเรือนฐานรากยังคงมีขนาดครัวเรือนและ ภาระการพึ่งพิงสูงกว่ากลุ่มอื่น รวมทั้งมีผู้ทำ างานส่วนใหญ่ประกอบอาชีพด้านการเกษตร ป่าไม้ และประมง ซึ่งเป็นภาคเศรษฐกิจที่มีความอ่อนไหวต่อความผันผวนของ สภาพภูมิอากาศ ต้นทุนการผลิต และภาวะเศรษฐกิจโดยรวม ส่งผลให้ความสามารถ ในการยกระดับรายได้ของครัวเรือนยังมีข้อจำ ากัด ผลการศึกษานี้สะท้อนว่า แม้คุณภาพชีวิตของครัวเรือนฐานรากจะมีแนวโน้ม ดีขึ้นในหลายมิติ ทั้งด้านรายได้ การเข้าถึงสวัสดิการภาครัฐ และการลดลงของหนี้ นอกระบบ แต่การหลุดพ้นจากความเปราะบางทางเศรษฐกิจยังคงเป็นความท้าทาย สำ าคัญในระยะยาว เนื่องจากครัวเรือนฐานรากยังมีรายได้ใกล้เคียงกับค่าใช้จ่าย มีภาระ การพึ่งพิงสูง และมีผู้ทำ างานส่วนใหญ่ประกอบอาชีพในภาคเกษตรซึ่งมีความอ่อนไหว ต่อความผันผวนทางเศรษฐกิจและสภาพภูมิอากาศ