ครัวเรือนฐานราก พ.ศ. 2568

6 แนวคิดที่เกี่ยวข้อง แนวคิดเกี่ยวกับการกระจายรายได้ การกระจายรายได้ (Income Distribution) หมายถึง ลักษณะการแบ่งสรรรายได้ ที่เกิดขึ้นในระบบเศรษฐกิจ ไปยังบุคคล ครัวเรือน หรือกลุ่มต่าง ๆ ในสังคม ซึ่งสะท้อนถึงระดับ ความเท่าเทียมหรือความเหลื่อมล้ำ าทางเศรษฐกิจ การศึกษาการกระจายรายได้มีความสำ าคัญ อย่างยิ่งต่อการกำ าหนดนโยบายเศรษฐกิจและสังคม โดยเฉพาะนโยบายด้านภาษี สวัสดิการ และ การลดความยากจน (Todaro & Smith, 2020) โดยทั่วไป แนวคิดเกี่ยวกับการกระจายรายได้สามารถจำ าแนกออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่ 1. การกระจายรายได้ตามปัจจัยการผลิต (Functional or Factor ShareDistribution of Income) หมายถึง การจัดสรรรายได้ให้แก่เจ้าของปัจจัยการผลิตตามบทบาทหรือ หน้ าที่ในการผลิตสินค้ าและบริการ ได้ แก่ แรงงาน ทุน ที่ดิน และผู้ประกอบการ โดยรายได้จะอยู่ในรูปของค่าจ้าง ค่าเช่า ดอกเบี้ย และกำ าไรตามลำ าดับ (Mankiw, 2021) แนวคิดนี้มุ่งอธิบายว่า รายได้ของระบบเศรษฐกิจถูกแบ่งระหว่างปัจจัยการผลิตแต่ละประเภทอย่างไร แม้ ส่ วนใหญ่ รายได้ จะตกอยู่ กับเจ้ าของปั จจัยการผลิตประเภททุน อย่ างไรก็ตาม การกระจายรายได้ในลักษณะนี้ไม่สามารถสะท้อนระดับความเหลื่อมลำ้ าของรายได้ระหว่างบุคคล หรือครัวเรือนได้อย่างชัดเจน เนื่องจากบุคคลหนึ่งอาจเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิตมากกว่า หนึ่งประเภท (Todaro & Smith, 2020) 2. การกระจายรายได้ตามขนาดของรายได้ (Personal or Size Distribution of Income) หมายถึง การกระจายรายได้ระหว่างบุคคลหรือครัวเรือน โดยจัดเรียงตามระดับรายได้ จากกลุ่มที่มีรายได้ตำ่ าสุดไปยังกลุ่มที่มีรายได้สูงสุด โดยไม่คำ านึงถึงแหล่งที่มาของรายได้หรือ การเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิต (Cowell, 2011) แนวคิดนี้ถูกนำ ามาใช้อย่างแพร่หลายในการศึกษา ความเหลื่อมลำ้ าทางรายได้ เนื่องจากสามารถสะท้อนภาพความแตกต่างของรายได้ในสังคมได้อย่าง ชัดเจน เครื่องมือที่นิยมใช้ในการวิเคราะห์ ได้แก่ เส้นลอเรนซ์ (Lorenz Curve) และ ค่าสัมประสิทธิ์จีนี (Gini Coef cient) ซึ่งช่วยวัดระดับความไม่เสมอภาคของการกระจายรายได้ ในเชิงปริมาณ (Atkinson, 2015) สำ าหรับคำ านิยามที่สำ าคัญของข้อมูลที่นำ ามาใช้ในการวิเคราะห์ในรายงานฉบับนี้ ยังคงอ้างอิงตามนิยามเดียวกับรายงาน ครัวเรือนฐานราก พ.ศ. 2566 เพื่อให้เกิดความต่อเนื่อง และสามารถเปรียบเทียบผลการวิเคราะห์ในแต่ละช่วงเวลาได้ โดยไม่มีการเปลี่ยนแปลง สาระสำ าคัญของนิยาม