ครัวเรือนฐานราก พ.ศ. 2568

11 สำ านักงานเศรษฐกิจการเกษตร (2562) ได้ศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อรายได้ รายจ่าย การออม และหนี้สินของครัวเรือนเกษตร พบว่า รายได้และรายจ่ายของครัวเรือนเกษตร ได้รับอิทธิพลจากปัจจัยเชิงโครงสร้างหลายประการ ได้แก่ทรัพย์สินสุทธิของครัวเรือน ระดับการศึกษา และอายุของหัวหน้าครัวเรือน จำ านวนสมาชิกและภาระพึ่งพิง ภูมิภาคที่อยู่อาศัย รวมถึง รายได้เงินโอน งานวิจัยดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า ครัวเรือนที่มีทรัพย์สินตำ่ า ภาระพึ่งพิงสูง และโอกาส ในการเข้าถึงทรัพยากรจำ ากัด มีแนวโน้มเผชิญความเปราะบางทางเศรษฐกิจสูง และยากต่อ การหลุดพ้นจากฐานะครัวเรือนฐานราก สำ านักงานเศรษฐกิจการเกษตร (2562) ได้ศึกษาภาวะความยากจนของครัวเรือน เกษตรโดย พบว่า ครัวเรือนเกษตรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคเหนือมีระดับความ ยากจนและความรุนแรงของความยากจนสูงกว่าภูมิภาคอื่น ปัจจัยสำ าคัญที่ส่งผลต่อความยากจน ได้แก่ ระดับการศึกษาของหัวหน้าครัวเรือน อายุ จำ านวนสมาชิกในครัวเรือน อัตราการเป็นภาระ ขนาดพื้นที่ทำ าการเกษตร ทรัพย์สินสุทธิ และหนี้สินของครัวเรือน ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความ สัมพันธ์ระหว่างโครงสร้างครัวเรือนกับความสามารถในการสร้างรายได้และรับมือกับความเสี่ยง ทางเศรษฐกิจ นอกจากนี้ งานวิจัยด้านหนี้สินและการออมของครัวเรือนยังช่วยอธิบายกลไกความ เปราะบางของครัวเรือนฐานรากได้อย่างชัดเจนขึ้น นิตยาปะอินทร์(2562) ศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อศักยภาพในการออมของครัวเรือนยากจน เปรียบเทียบกับครัวเรือนรำ่ ารวย พบว่า ศักยภาพในการออมของครัวเรือนยากจนได้รับอิทธิพล จากทั้งปัจจัยด้านเศรษฐกิจ เช่น รายได้และรายจ่าย และปัจจัยด้านสังคม เช่น สถานภาพสมรส อัตราการเป็นภาระ และภูมิภาค สำ าหรับปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อศักยภาพในการออมของครัวเรือน รำ่ ารวยมีเฉพาะปัจจัยด้านสังคมเท่านั้น ได้แก่ เพศของหัวหน้าครัวเรือน อายุของหัวหน้าครัวเรือน สถานะเศรษฐสังคมของครัวเรือน และภาค ฉวีวรรณ กาบขาว และธีรศักดิ์ ทรัพย์วโรบล (2561) ศึกษาปัจจัยกำ าหนด ความเป็นไปได้ในการก่อหนี้ภาคครัวเรือน พบว่า รายได้ ความเป็นเจ้าของทรัพย์สิน และสถานภาพ การทำ างาน มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับความเป็นไปได้ในการก่อหนี้ของครัวเรือน ในขณะที่อายุ และระดับการศึกษามีความสัมพันธ์ในทิศทางตรงกันข้าม วรชิต รุ่งพรหมประทาน (2561) ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการปรับเปลี่ยนฐานะทาง เศรษฐกิจในประเทศไทย พบว่า การปรับเปลี่ยนฐานะทางเศรษฐกิจของครัวเรือนไทยขึ้นอยู่กับ ทุนมนุษย์และโครงสร้างครัวเรือน โดยครัวเรือนที่มีสมาชิกวัยทำ างาน มีการศึกษา และทำ างาน นอกภาคเกษตร มีแนวโน้มปรับฐานะทางเศรษฐกิจดีขึ้น ในทางตรงกันข้าม ครัวเรือนที่มีสัดส่วน ผู้สูงอายุและเด็กสูงจะเผชิญภาระพึ่งพิงมาก ส่งผลให้รายได้ลดลงและมีความเปราะบางสูง