Digital Seniors Thailand-Singapore

8 3. ทัศนคติและอุปสรรค ( Attitudes & Barriers) แม้การเข้าถึงและทักษะการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลของผู้สูงอายุในทั้งประเทศไทยและสิงคโปร์จะมี พัฒนาการที่ชัดเจนและต่อเนื่อง แต่การนำเทคโนโลยีไปใช้ในชีวิตประจำวันอย่างเต็มศักยภาพยังคงขึ้นอยู่กับ ทัศนคติ ความมั่นใจ และการรับรู้ถึงความเสี่ยงของผู้สูงอายุเป็นสำคัญ การพิจารณาประเด็นด้านทัศนคติ และอุปสรรคจึงเป็นหัวใจสำคัญในการทำความเข้าใจความยั่งยืนของการพัฒนาสังคมดิจิทัลในกลุ่มผู้สูงอายุ ทั้งประเทศไทยและสิงคโปร์ ประเทศไทย ในประเทศไทย แม้สัดส่วนผู้สูงอายุที่ไม่ใช้อินเทอร์เน็ตจะลดลงอย่างต่อเนื่อง แต่อุปสรรคหลักยังคง เป็นเรื่อง “ใช้ไม่เป็นหรือขาดทักษะ” แม้จะลดลงจากร้อยละ 29.1 ในปี 2564 9 เหลือร้อยละ 19.4 ในปี 2567 10 ขณะเดียวกัน ผู้สูงอายุร้อยละ 43.0 เคยประสบภัยในการใช้อุปกรณ์ดิจิทัล โดยเฉพาะการหลอกลวง โดยแก๊งคอลเซนเตอร์และได้รับข่าวปลอมซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญ 11 สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนถึงความจำเป็น ในการส่ งเสริม ความรู้ เท่าทันดิจิทัล ( Digital Literacy และ Digital Citizenship) ควบคู่ กับการสร้ าง ความมั่นใจในการใช้งาน เพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถใช้เทคโนโลยีได้อย่างปลอดภัยและเกิดประโยชน์สูงสุด ต่อคุณภาพชีวิต แม้ว่าการสำรวจระดับชาติในประเทศไทยจะยังไม่มีการเผยแพร่ตัวเลขร้อยละที่ชัดเจนของผู้สูงอายุ ที่แสดงความต้องการทดลองใช้เทคโนโลยีใหม่ ๆ โดยตรง แต่งานวิจัยที่เกี่ยวข้องชี้ให้เห็นว่า ผู้สูงอายุไทย โดยรวมมีระดับแรงจูงใจในการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลอยู่ ในระดับปานกลาง โดยเฉพาะการนำเทคโนโลยี มาใช้เป็นส่วนหนึ่งของกิจวัตรประจำวัน เช่น การสื่อสาร การเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร และความบันเทิง 12 นอกจากนี้ จากผลการศึกษายังพบว่า ผู้สูงอายุตอนต้น (อายุระหว่าง 60-69 ปี) และตอนกลาง (อายุระหว่าง 70-79 ปี) มีความต้องการเรียนรู้ด้านเทคโนโลยีดิจิทัลและสารสนเทศสูงกว่าผู้สูงอายุตอนปลาย (อายุมากกว่า 80 ปีขึ้นไป) โดยเฉพาะในประเด็นการใช้สื่อสังคมออนไลน์และการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ สะท้อนให้เห็นว่า ทัศนคติของผู้สูงอายุไทยต่อเทคโนโลยีมิได้เป็นการปฏิเสธโดยสิ้นเชิง หากแต่เป็นความต้องการเรียนรู้และ ปรับตัวเพื่อเชื่อมต่อกับสังคมผ่านเครื่องมือดิจิทัล โดยเฉพาะเมื่อเห็นประโยชน์ ในการดำรงชีวิตประจำวัน 13 ดังนั้น หากมีการสนับสนุนด้านการฝึกอบรม การให้ความรู้ที่เหมาะสมกับระดับความเข้าใจ และการออกแบบ เนื้อหาที่สอดคล้องกับบริบทชีวิตของผู้สูงอายุ ก็จะช่วยส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพดิจิทัลและลดความเหลื่อม ล้ำในการเข้าถึงเทคโนโลยีได้อย่างมีประสิทธิภาพ 9 สำนักงานสถิติแห่งชาติ. ( 2564). สรุปผลที่สำคัญการใช้ไอซีทีของผู้สูงอายุ พ.ศ. 2564. 10 สำนักงานสถิติแห่งชาติ. ( 2567). สรุปผลที่สำคัญการใช้ไอซีทีของผู้สูงอายุ พ.ศ. 2567. 11 สำนักงานสถิติแห่งชาติ. ( 2566). สรุปผลที่สำคัญการใช้ไอซีทีของผู้สูงอายุ พ.ศ. 2566. 12 Kleechaya, P. ( 2021). Digital technology utilization of elderly and framework for promoting Thai active and productive aging. Journal of Communication Arts, 39(2). Retrieved from https://so 02. tci-thaijo.org/index.php/jcomm/article/view/ 247470 13 สินเดชารักษ์ , ธ. , & ขวัญอยู่ , อ. ( 2563). ความต้องการเทคโนโลยีดิจิทัลและสารสนเทศเพื่อการสื่อสารในกลุ่มผู้สูงอายุ [ The demand for information technology and digital communications among the elderly]. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร , 5(2). สืบค้นจาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/sujthai/article/view/218413/165748